Psie umaszczenie

Psie umaszczenie
W dzisiejszym wpisie napiszę Wam co nieco o psim umaszczeniu. Oczywiście, jest ono uwarunkowane genetycznie, ale co dalej? Co odpowiada za kolor sierści u psa? Jak przewidzieć umaszczenie szczeniąt?

Psia genetyka


Na samym początku warto jest przypomnieć sobie podstawowe pojęcia związane z genetyką, które część z Was na pewno pamięta z lekcji biologii :) 

gen - fragment informacji genetycznej, podstawowa jednostka dziedziczności; geny oznaczamy literami alfabetu (gen dominujący dużą literą, a gen recesywny małą)

genotyp - zespół genów, znajdujących się w komórkach ciała danego organizmu

fenotyp - zespół cech organizmu, obejmujący nie tylko morfologię, ale też zachowanie, cykl życiowy, a także wpływ środowiska na organizm

homozygota - organizm, posiadający w chromosomach identyczne allele danego genu (np. aa lub AA) 

heterozygota - organizm, posiadający różne allele tego samego genu (np. Aa) w tym samym locus w chromosomach homologicznych.

locus - to ściśle określone miejsce, zajmowane przez gen; w obrębie chromosomu znajduje się kilka różnych loci (l.mn. od locus); w danym locus mogą znaleźć się różne warianty związanego z nim genu (różnią się sekwencją nukleotydów w DNA), czyli allele

allele - różne formy tego samego genu, zajmujące to samo locus w chromosomach homologicznych; warunkują inne wykształcenie tej samej cechy

chromosomy homologiczne - chromosomy o tym samym kształcie, wielkości i zawierające podobną informację genetyczną, czyli geny, które jednak mogą występować w innych postaciach, czyli allelach. Chromosomy występują parami i w każdej z nich jeden chromosom pochodzi od matki, drugi od ojca. U psa występuje 39 par chromosomów.

Podstawowe kolory sierści u psów


W przypadku większości ras można wyodrębnić trzy podstawowe kolory sierści: kolor czarny, żółty oraz brązowy. Kolor sierści wywołuje barwnik, zwany melaniną. Wśród melanin można wyróżnić eumelaninę, czyli barwnik czarno-brązowy oraz feomelaninę, barwnik żółto-czerwony. Intensywność koloru zależy od skupienia i wielkości ziarenek melaniny. 

Podstawowy kolor sierści psa warunkowany jest przez dwa miejsca genu w chromosomie - locus B oraz locus E

locus B - wytwarza eumelaninę; allel dominujący B koduje kolor czarny, allel recesywny b koduje kolor brązowy; rozpatrując tylko locus B, psy o genotypie B/B i B/b mają sierść koloru czarnego, natomiast te o genotypie b/b brązowego
locus E - w nim znajdują się allele: E, dominujący, kodujący kolor czarny (także allele Em,Ebr, o których więcej przeczytacie w tabeli poniżej) oraz allel e, odpowiadający za kolor rudy i żółty

Jak przewidzieć umaszczenie szczenięcia


W wielu przypadkach, hodowca nie jest w stanie jednoznacznie stwierdzić, jaki kolor okrywy będzie miało szczenię. By mieć wówczas pewność, można wykonać badanie genetyczne (pobierana jest w tym celu krew lub wymaz z błony śluzowej policzka), które stuprocentowo określi genotyp.

Dziedziczenie umaszczenia u psów


  źródło: http://www.e-cavalier.pl/
Locus
Allel
Efekt działania
Przykładowe rasy
A
A
Barwa jednolita, równomierny rozkład ciemnego pigmentu na całym ciele
Nowofundland, Labrador retriever
ay
Ograniczenie ciemnej eumelaniny, powoduje barwę śniadą lub rudą
Basenji, Terier irlandzki, Chow-chow rudy, Cocker spaniel złoty, śniady Colie
ag
Strefowe rozmieszczenie eumelaniny i feomelaniny, barwa wilczasta lub dzicza
Owczarek niemiecki wilczasty, Jamnik dziczy, Szpic wilczy, Husky syberyjski
as
Strefowe rozmieszczenie pigmentu na różnych częściach ciała, czarny lub czekoladowy czaprak, żółte lub rude nogi, głowa i cała spodnia część ciała
Owczarek niemiecki czaprakowy, Airedale terier, Ogar polski
at
Strefowe rozmieszczenie pigmentu odmienne na różnych częściach ciała, żółta feomelanina ograniczona do stóp, pyska, brwi, brzucha i podogonia
Owczarek niemiecki, Doberman, Gończy polski
a?
Równomierne rozprzestrzenienie ciemnego pigmentu na całym ciele, jednolicie czarne lub czekoladowe recesywne
Owczarek niemiecki czarny
B
B
Wytwarzanie czarnej eumelaniny
Wszystkie psy, u których występuje kolor czarny
b
Wytwarzanie czekoladowo-brązowej eumelaniny we włosach i skórze, umaszczenie czekoladowe z brązowym nosem
Nowofundland, Pudel, Cocker spaniel
C
C
Niezbędny do normalnego wytwarzania melaniny
Psy o intensywnym nierozjaśnionym umaszczeniu
cch
Rozjaśnienie żółtej lub rudej feomelaniny do kremowej lub białej bez wpływu na eumelaninę, barwa szynszylowa
Sznaucer miniaturowy pieprz z solą, czarno-srebrny i biały
cd
Ograniczenie pigmentu we włosach przy pełnej pigmentacji skóry i błon śluzowych, barwa biała z czarnym nosem i ciemnymi oczami
Samojed, Owczarek podhalański
cb
Rozjaśnienie barwy szaty do jasnoszarej, błękitne oczy, kolor zwany coraz
Pekińczyk, Pomeranian
c
Całkowity brak pigmentacji, biały włos, różowa skóra i oczy - albinos
D
D
Umożliwia normalne kształtowanie pigmentu
Intensywne umaszczenie
d
Powoduje zlepianie grudek pigmentu - eumelaniny, bez wpływu na feomelaninę, rozjaśnienie barwy czarnej i czekoladowej, także rozjaśnienie oczu do barwy żółtej
Dog niemiecki błękitny, Mastino napoletano
E
Em
Umożliwia normalne formowanie pigmentu ciemnego, także czarna maska na kufie i głowie
Dog niemiecki żółty i pręgowany, Gryfonik brukselski
E
Umożliwia normalne formowanie pigmentu ciemnego
Seter irlandzki, Cocker spaniel
Ebr
Częściowo ogranicza rozkład ciemnego pigmentu na całym ciele, umaszczenie pręgowane
Bokser, Dog niemiecki
e
Ograniczenie ciemnej eumelaniny i zastąpienie jej żółtą lub rudą feomelaniną na całym ciele oprócz nosa, oczu i skóry
Złoty cocker spaniel, Golden retriever
G
G
Powoduje postępujące z wiekiem rozjaśnienie maści czarnej do szarej i szaro-błękitnej, w układzie homozygotycznym wcześniej, w heterozygotycznym później
Kerry blue terier, Bedlington terier
g
Brak rozjaśnienia czarnej maści
Psy, niezmieniające umaszczenia z wiekiem
M
M
Powoduje występowanie intensywnie pigmentowanych nieregularnych plam na słabo pigmentowanym, rozjaśnionym podłożu, w homozygocie minimalna liczba pigmentowanych plam, wpływa bardziej na pigment czarny niż na żółty
Rasy z umaszczeniem marmurkowym i arlekiny
m
Nie zakłóca rozprzestrzeniania się pigmentu
Psy niemarmurkowe
P
P
Intensywna pigmentacja
p
Redukuje eumelaninę bez wpływu na feomelaninę
S
S
Brak obszarów niepigmentowanych (białych plam)
Psy bez białych plam
si
Niezbyt duże biale plamy (obszary niepigmentowane) umieszczone na kilku określonych częściach ciała tzw. umaszczenie irlandzkie
Owczarek szkocki colcie, Basenji, Bobtail
sp
Duże białe plamy na całym ciele, umaszczenie srokate
Beagle, Pointer, Buldog francuski
sw
Ograniczenie występowania pigmentu na całym ciele, co powoduje skrajnie duże białe plamy i tylko niewielkie pigmentowane łaty
Biały bullterier, Dalmatyńczyk, Samojed
T
T
Małe pigmentowane łatki widoczne na białym tle, na ogół pojawiają się jakiś czas po urodzeniu
Dalmatyńczyk, Seter angielski, Pointer
t
Brak pigmentowanych plamek, łaty czysto białe
R
R
Powoduje przemieszanie włosów maścistych z pozbawionymi pigmentu na białych plamach (dereszowatość)
Cocker spaniel angielski, Seter angielski, Wyżeł niemiecki
r

Brak włosów pigmentowanych, plamy czysto białe


Zobacz inne posty...

0 komentarze